Πίσω από κάθε τίτλο που γράφει με κεφαλαία «ΣΟΚ», «ΔΕΟΣ» και «ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ», κρύβεται σχεδόν πάντα μια τεράστια χαζομάρα που απλώς σου τρώει τον χρόνο και παίζει με τα νεύρα σου. Μερικές σελίδες κάνουν τα πάντα για να σε τραβήξουν από τα μαλλιά, χρησιμοποιώντας μισόλογα και ψεύτικες προφητείες.
ΜΠΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ TIKTOK ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΣΤΟ VIBER!
Το Safer-Internet.Gr είναι πλέον και στο Viber, για πιο άμεση ενημέρωση, συμβουλές και προειδοποιήσεις για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου.
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
Του Ευτύχιου Αστανάστα – Διαχειριστή του safer-internet.gr
Από το 2013 καθημερινής μάχης με τις διαδικτυακές παγίδες, όπου ασχολούμαι καθημερινά με τις απάτες στο ίντερνετ και το ψηφιακό έγκλημα, δεν υπάρχει πλέον κόλπο που να μην έχω πετύχει μπροστά μου. Έχω δει αμέτρητες μεθόδους που χρησιμοποιούν όλοι αυτοί για να μας πιάνουν κορόιδο.
Σήμερα που όλοι είμαστε με ένα κινητό στο χέρι, γίνεται πραγματική μάχη για το ποιος θα μας τραβήξει την προσοχή. Μερικά site κάνουν τα πάντα για να μας αναγκάσουν να πατήσουμε τα link που μας πετάνε, ανεβάζοντας συνέχεια ψεύτικους τίτλους στο Facebook εκεί που δεν το περιμένεις. Και το αποτέλεσμα; Σχεδόν πάντα, αυτοί οι τίτλοι είναι απλώς δολώματα για να κάνεις κλικ. Μόλις όμως ανοίξεις το άρθρο, ανακαλύπτεις ότι είναι εντελώς άσχετο με τον τίτλο και δεν προσφέρει την παραμικρή ενημέρωση!
Το «λεξικό» της κοροϊδίας: Οι ατάκες-παγίδα που συναντάμε καθημερινά
Για να καταλάβετε το μέγεθος της κοροϊδίας, δείτε στον παρακάτω πίνακα μερικά μόνο παραδείγματα από τα εκατοντάδες που κυκλοφορούν καθημερινά. Θα δείτε πώς προσπαθούν να μας πιάσουν κορόιδα, πατώντας πάνω στον φόβο, στην περιέργεια ή ακόμα και στην οικονομική μας ανάγκη:
| Τι γράφει ο Clickbait τίτλος στο Facebook | Τι λέει τελικά το άρθρο μέσα (Η πραγματικότητα) |
| «ΜΑΣ ΕΓΚΑΤΕΛΕΙΨΕ! Έμεινα μόνη με το παιδί, ραγίζουν καρδιές οι δηλώσεις της γνωστής παρουσιάστριας» | Ο άντρας της έλειψε για ένα Σαββατοκύριακο σε επαγγελματικό ταξίδι και εκείνη ανέβασε μια φωτογραφία που έγραφε «μας έλειψες». |
| «ΕΚΤΑΚΤΟ: Μόλις ανακοινώθηκε νέο επίδομα 500 ευρώ για όλους! Δείτε πώς θα πάρετε τα χρήματα» | Δεν υπάρχει κανένα νέο επίδομα. Το κείμενο αναφέρει μια παλιά επιδότηση από το 2021 που έχει λήξει εδώ και χρόνια. |
| «ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΠΙΟ ΦΟΝΙΚΗ ΚΑΚΟΚΑΙΡΙΑ: Δείτε ποιες περιοχές θα θαφτούν τις επόμενες ώρες» | Η «πρόγνωση» είναι ενός ερασιτέχνη στο Facebook που λέει ότι… ίσως βρέξει λίγο τοπικά την επόμενη εβδομάδα. |
| «ΔΕΝ ΘΑ ΠΙΣΤΕΥΕΤΕ στα μάτια σας: Δείτε τι βρήκαν μέσα σε αυτή την παλιά αποθήκη στην Κρήτη!» | Ένας παππούς είχε ξεχάσει ένα παλιό, σκουριασμένο ποδήλατο και μερικά άδεια βαρέλια κρασί. Το άρθρο έχει 15 φωτογραφίες από… αράχνες. |
| «ΜΟΛΙΣ ΕΣΚΑΣΕ: Κλείνει πασίγνωστη αλυσίδα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα – Τρέχουν όλοι να προλάβουν» | Δεν κλείνει καμία αλυσίδα. Απλώς ένα συγκεκριμένο κατάστημα σε μια γειτονιά μετακομίζει δύο στενά πιο κάτω, ή το άρθρο αναφέρεται σε μια εταιρεία που έκλεισε στη Γερμανία το 2018. |
| «ΒΑΛΤΕ ΤΟ ΣΤΟ ΑΥΤΙ ΣΑΣ: Το άγνωστο κόλπο με το κρεμμύδι που θεραπεύει κάθε πόνο μέσα σε 5 λεπτά!» | Μια εντελώς ανυπόστατη γιαγιαδίστικη συμβουλή από κάποιο ξένο forum, μεταφρασμένη με Google Translate, που δεν βασίζεται σε καμία ιατρική έρευνα και το μόνο που θα καταφέρεις είναι να μυρίζεις κρεμμυδίλα |
| «ΕΙΔΗΣΗ ΒΟΜΒΑ: Έρχεται υποχρεωτικό πρόστιμο 300 ευρώ για όλους τους οδηγούς από την 1η του μηνός!» | Αναφέρεται σε έναν νόμο για τα αντιολισθητικές αλυσίδες που ισχύει εδώ και χρόνια για τους χειμερινούς μήνες. Απλώς το ξαναγράφουν κάθε φορά που αλλάζει ο μήνας για να τρομάξουν τον κόσμο. |
| «ΗΤΑΝ ΚΡΥΜΜΕΝΟ ΣΤΑ ΜΑΓΑΖΙΑ: Το φθηνό προϊόν από το σούπερ μάρκετ που εξαφανίζει τις ρυτίδες σε μία νύχτα!» | Πρόκειται για διαφήμιση μιας άγνωστης κρέμας αμφιβόλου ποιότητας. Το άρθρο σε παρασύρει να διαβάσεις μια ψεύτικη ιστορία μιας δήθεν 60χρονης που μοιάζει με 25, με σκοπό να σου πουλήσουν το προϊόν σε τριπλάσια τιμή. |
| «ΔΕΙΤΕ ΠΟΙΟΣ! Έγινε τσακωμός on air με πασίγνωστο πρόσωπο!» (Μαζί με μια σκιασμένη φάτσα και ένα τεράστιο λατινικό ερωτηματικό). | Αυτή η φράση είναι πασπαρτού. Στη φωτογραφία βάζουν κάτι τελείως άκυρο, αλλά αν κάνεις το λάθος να κλικάρεις, θα ανακαλύψεις ότι ο «πασίγνωστος» είναι ένας ανθυποκομπάρσος που πέρασε για τρία δευτερόλεπτα από τον πρώτο κύκλο του «Κωνσταντίνου και Ελένης». |
| «ΑΝΑΤΡΙΧΙΛΑ! ΣΟΚ! Η προφητεία που βγαίνει τώρα αληθινή και μας αφορά όλους!» | Εδώ οι επιτήδειοι πατούν ξεδιάντροπα πάνω στο θρησκευτικό συναίσθημα του κόσμου. Κατά 95% εκμεταλλεύονται σεβάσμιες μορφές, όπως ο Άγιος Παΐσιος, φορτώνοντάς τους ανύπαρκτες και εξωφρενικές προφητείες που δεν είπαν ποτέ. Αν ανοίξεις το άρθρο, καταλαβαίνεις ότι πήραν μια εντελώς άσχετη κουβέντα, τη διαστρέβλωσαν και την παρουσίασαν σαν «σημάδι των καιρών» μόνο και μόνο για να σου κλέψουν το κλικ. |
| «ΔΕΝ ΠΕΘΑΝΕ! Ζει ανάμεσά μας, δείτε τα ντοκουμέντα-φωτιά!» | Μία από τις αγαπημένες τους κατηγορίες με νεκρούς που «ζωντανεύουν». Τίτλος πιο προκλητικός κι από μεθυσμένη τουρίστρια στο Φαληράκι που σου φωνάζει να κλικάρεις για να δεις φαντάσματα, σκελετούς και ζόμπι. Ανοίγοντας την είδηση, καταλαβαίνεις ότι ο ποιητής εννοούσε μια νεκρή μύγα ή όποια άλλη μπούρδα τους κατέβηκε, με μια φωτογραφία τραβηγμένη λες και είχαν Nokia 7650. |
| «ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΔΕΝ ΤΟ ΞΕΡΟΥΝ! Κρυφό μυστικό, το αποκαλύπτουμε μόνο εμείς!» | Συνοδεύεται από μερικές χιλιάδες θαυμαστικά και τη γνωστή φωτογραφία με το ερωτηματικό στο πρόσωπο. Μπαίνοντας μέσα βλέπεις ότι εννοεί τον Έλβις Πρίσλεϋ, θεωρώντας προφανώς πως έτσι κι αλλιώς ποτέ δεν πίστεψες ότι έχει πεθάνει. |
| «ΦΡΙΚΗ! Δείτε τι έβγαλαν μέσα από το νερό, κόβεται η ανάσα!» | Εδώ παίζουν με την αντίστροφη ψυχολογία. Βλέπεις «φρίκη», λες «αποκλείεται» και κλικάρεις για να τους διαψεύσεις. Μέσα στην είδηση βλέπεις αίμα και λάσπη σε κοκτέιλ, σου ανακατεύεται το στομάχι και κλείνεις το κινητό, αλλά το κλικ σου το έχουν ήδη πάρει. |
| «ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΠΡΙΝ ΤΟ ΚΑΤΕΒΑΣΟΥΝ! Το βίντεο που η κυβέρνηση θέλει να σας κρύψει!» | Ίσως η πιο ελεεινή παρακίνηση που έχει υπάρξει από καταβολής γραφής. Αυτά τα θέματα έχουν να κάνουν πάντα με την πολιτική, αναπαράγουν τρελές θεωρίες συνωμοσίας και περιέχουν αναφορές σε Ελωχείμ, Νεφελίμ, Νέα Τάξη Πραγμάτων και ψεκασμούς. |
| «ΤΑ ΛΕΓΑΜΕ ΕΜΕΙΣ! Είχαμε προειδοποιήσει και δεν μας ακούγατε! Δείτε το κρυφό μυστικό» | Η αγαπημένη συνήθεια του Έλληνα να αποδεικνύει πως ό,τι γίνεται, εκείνος το είχε προβλέψει. Επειδή ο αρθρογράφος προφανώς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είχε προειδοποιήσει τον ίδιο τον πρωθυπουργό, βάζει μπροστά τη γυναίκα του για να μας δελεάσει να διαβάσουμε μια ανύπαρκτη χαζομάρα που κατέβηκε στο κεφάλι τους. |
Πώς βγάζουν λεφτά από εμάς;
Όλη αυτή η ιστορία γίνεται για ένα και μόνο πράγμα: το κέρδος. Αυτές οι σελίδες δεν έχουν δημοσιογράφους, ούτε κάνουν ρεπορτάζ. Κλέβουν κείμενα από εδώ κι από εκεί, τους βάζουν αυτούς τους τίτλους-παγίδες και περιμένουν να τσιμπήσουμε.
Μόλις πατήσεις το link, μπαίνεις σε ένα site που γεμίζει την οθόνη σου με ενοχλητικές διαφημίσεις, βίντεο που παίζουν μόνα τους και παράθυρα που σου κολλάνε το κινητό. Κάθε φορά που ένας χρήστης μπαίνει εκεί μέσα, ο ιδιοκτήτης της σελίδας κερδίζει μερικά σεντς. Όταν όμως το κάνουν χιλιάδες άνθρωποι μαζί, τα σεντς γίνονται εκατοντάδες ευρώ την ημέρα στην πλάτη μας.
Για να καταλάβετε με τι έχετε να κάνετε, αρκεί να κοιτάξετε τη γενική εικόνα του site. Πόσο σοβαρό μπορεί να είναι ένα blog που δίπλα στις δήθεν «μεγάλες» ειδήσεις έχει διαφημίσεις για περίεργα χάπια αδυνατίσματος, θαυματουργά προϊόντα ή κόλπα για να βγάζετε 1.000 ευρώ την εβδομάδα από το σπίτι; Όπως λέει και ο λαός μας, «όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα μικρό καλάθι».
Οδηγός Επιβίωσης από το Clickbait
1. Το Τεστ της «Μισής Πληροφορίας»
Αν ο τίτλος κρύβει το πιο σημαντικό στοιχείο της είδησης, είναι 100% παγίδα.
- Παράδειγμα: «Δείτε ποιος γνωστός ηθοποιός έπαθε ατύχημα».
- Κανόνας: Αν ήταν σοβαρή είδηση, το όνομα θα ήταν στον τίτλο. Μην πατάς για να το μάθεις.
2. Το Φίλτρο των Κεφαλαίων και των Θαυμαστικών
Όταν μια ανάρτηση σου φωνάζει με ΣΟΚ, ΔΕΟΣ, ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ και δέκα θαυμαστικά, ο δημιουργός της δεν θέλει να σε ενημερώσει. Θέλει να σου προκαλέσει πανικό για να πατήσεις βιαστικά. Οι σοβαρές ειδήσεις δεν γράφονται σαν να τις ουρλιάζει κάποιος.
3. Ο Κανόνας του «Θανάση»
Αν διαβάσεις κάτι εξωφρενικό (π.χ. «Βρέθηκε το φάρμακο για τον καρκίνο» ή «Ξεκινάει ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος»), σκέψου: Είναι δυνατόν να το ξέρει μόνο το blog του Θανάση; Αν μια τέτοια είδηση ίσχυε, θα έπαιζε πρώτο θέμα στο BBC, στο Reuters και σε όλα τα μεγάλα δελτία ειδήσεων. Αν υπάρχει μόνο σε ένα άγνωστο site, είναι ψέμα.
4. Η Τακτική της «Ψυχρής Αναζήτησης»
Σου κίνησε την περιέργεια ένας τίτλος αλλά δεν θέλεις να τους χαρίσεις το κλικ;
- Αντί να πατήσεις το link, αντίγραψε τον τίτλο (ή τις βασικές λέξεις).
- Κάνε επικόλληση στο Google.
- Αν η είδηση είναι αληθινή, θα σου εμφανίσει αμέσως σοβαρά και επώνυμα site που την αναφέρουν. Αν σου βγάλει μόνο περίεργα blog, κλείσε την καρτέλα.
5. Μην Γίνεσαι ο «Ντελιβεράς» τους
- Μην σχολιάζεις: Ακόμα κι αν γράψεις «Είστε απατεώνες», ο αλγόριθμος του Facebook βλέπει κίνηση (engagement) και δείχνει το άρθρο σε περισσότερο κόσμο.
- Μην κάνεις share: Μην μοιράζεις ποτέ ένα άρθρο αν δεν το έχεις διαβάσει ο ίδιος για να σιγουρευτείς ότι ισχύει.
Θα μπορούσαμε σε αυτό το σημείο να σας γράψουμε μια λίστα με τα ονόματα από τις πιο γνωστές σκουπιδοσελίδες που κυκλοφορούν εκεί έξω, αλλά το μόνο που θα καταφέρναμε θα ήταν να τους κάνουμε διαφήμιση. Και όπως είπαμε, σε τέτοια site δεν χαρίζουμε απολύτως τίποτα – ούτε καν μια αναφορά.
Αν παρ’ όλα αυτά έχετε αμφιβολία για κάποια συγκεκριμένη σελίδα ή ανάρτηση που πετύχατε στο feed σας και δεν ξέρετε αν πρέπει να την εμπιστευτείτε, μην διστάσετε: επικοινωνήστε μαζί μας μέσω της φόρμας επικοινωνίας [πατώντας εδώ] και βάζοντας ένα έγκυρο email, ώστε να μπορέσουμε να ελέγξουμε το link και να σας απαντήσουμε!
Η πραγματική εξυπνάδα στο ίντερνετ δεν είναι να απαντάς σε κάθε πρόκληση που βλέπεις, αλλά να μυρίζεσαι αμέσως πότε πάνε να σε πιάσουν κορόιδο. Όταν καταλαβαίνεις ότι ένας τίτλος γράφτηκε μόνο και μόνο για να παίξει με το μυαλό σου, το να μην πατήσεις και να τους αγνοήσεις είναι η μεγαλύτερη νίκη σου απέναντί τους!
Σημείωση: Οι εικόνες του άρθρου σχεδιάστηκαν με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και έχουν καθαρά παραδειγματικό χαρακτήρα, για να καταλάβουμε καλύτερα πώς στήνονται αυτές οι παγίδες στην οθόνη του κινητού μας.
Η δέσμευσή μας: Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει θέση στο site μας μόνο για την επεξεργασία εικόνων και γραφικών, ποτέ όμως για τις πληροφορίες και τις συμβουλές που σας δίνουμε.
