Ψεύτικες αγγελίες, ύποπτα προφίλ, προκαταβολές, πλαστές αποδείξεις και δήθεν εταιρείες ταχυμεταφορών. Πώς μπορούμε να ελέγξουμε έναν πωλητή, τι πρέπει να προσέχουμε πριν πληρώσουμε και ποιες είναι οι παγίδες που απειλούν ακόμη και όσους πουλούν τα δικά τους προϊόντα.
Τι είναι το Facebook Marketplace;
Το Facebook Marketplace είναι μια διαδικτυακή αγορά μέσα στο Facebook, όπου μπορούμε να αγοράσουμε ή να πουλήσουμε σχεδόν οτιδήποτε, από ένα μεταχειρισμένο κινητό και έναν υπολογιστή μέχρι έπιπλα, μοτοσικλέτες και αυτοκίνητα. Βρίσκουμε μια αγγελία που μας ενδιαφέρει, επικοινωνούμε με τον πωλητή και συμφωνούμε για την τιμή, την πληρωμή και την παράδοση του προϊόντος.
Μέχρι εδώ όλα καλά. Το πρόβλημα αρχίζει όταν πίσω από μια φαινομενικά κανονική αγγελία βρίσκεται κάποιος που δεν έχει καμία πρόθεση να μας πουλήσει αυτό που διαφημίζει. Και το αντίστροφο, κάποιος που παρουσιάζεται ως ενδιαφερόμενος αγοραστής μπορεί στην πραγματικότητα να προσπαθεί να αποκτήσει πρόσβαση στον τραπεζικό μας λογαριασμό.
Δεν χρειάζεται, βέβαια, να αντιμετωπίζουμε κάθε αγγελία ως απάτη. Χρειάζεται όμως να γνωρίζουμε τα συνηθέστερα κόλπα, ώστε να καταλαβαίνουμε πότε μια καλή ευκαιρία αρχίζει να γίνεται ύποπτη.
Πώς θα αναγνωρίσουμε μια πιθανή απάτη;
Μια καλοστημένη απάτη δεν φαίνεται πάντα ύποπτη από την αρχή. Ο άνθρωπος με τον οποίο συνομιλούμε μπορεί να είναι ευγενικός, να απαντά κανονικά στις ερωτήσεις μας και να χρησιμοποιεί ένα προφίλ που μοιάζει απολύτως αληθινό. Γι’ αυτό δεν αρκεί να κρίνουμε κάποιον από τον τρόπο που μας μιλά. Χρειάζεται να ελέγχουμε την αγγελία, το προφίλ του και κυρίως όσα μας ζητά κατά τη διάρκεια της συναλλαγής.
Η απίστευτη ευκαιρία που δεν πρέπει να χάσουμε
Βρίσκουμε ένα κινητό που κανονικά κοστίζει 700 ευρώ να πωλείται μόλις 250. Ο πωλητής μάς εξηγεί ότι χρειάζεται επειγόντως χρήματα, ότι υπάρχουν πολλοί ενδιαφερόμενοι και ότι, αν θέλουμε να το αγοράσουμε, πρέπει να στείλουμε αμέσως μια προκαταβολή για να μας το κρατήσει.
Μόλις στείλουμε τα χρήματα, μπορεί να εξαφανιστεί, να μας αποκλείσει από το Facebook ή να συνεχίσει να ζητά επιπλέον χρήματα για δήθεν μεταφορικά και άλλα έξοδα.
Μια χαμηλή τιμή δεν σημαίνει απαραίτητα απάτη. Όταν όμως συνδυάζεται με πίεση για άμεση πληρωμή, συνεχείς δικαιολογίες και άρνηση να μας δείξει το προϊόν, έχουμε σοβαρούς λόγους να είμαστε επιφυλακτικοί. Η Ελληνική Αστυνομία συνιστά να αποφεύγουμε τις προκαταβολές σε άγνωστους ιδιώτες πωλητές, ακόμη κι όταν μας δίνουν προσωπικά στοιχεία ή αριθμό τραπεζικού λογαριασμού.
Πριν αγοράσουμε, ας κάνουμε πρώτα μια μικρή έρευνα
Δεν χρειάζεται να είμαστε ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια για να κάνουμε μερικούς απλούς ελέγχους. Πολλές φορές, λίγα λεπτά αναζήτησης μπορούν να μας γλιτώσουν από μια δυσάρεστη περιπέτεια.
Αν ο πωλητής μάς δώσει έναν αριθμό τηλεφώνου, μπορούμε να τον αντιγράψουμε και να τον αναζητήσουμε στο Google. Αξίζει να δοκιμάσουμε διαφορετικές μορφές του αριθμού, με ή χωρίς κενά, αλλά και με το πρόθεμα +30.
Μπορεί να ανακαλύψουμε ότι ο ίδιος αριθμός έχει χρησιμοποιηθεί σε άλλες αγγελίες ή ότι κάποιος έχει δημοσιεύσει μια καταγγελία για πιθανή απάτη. Μπορούμε επίσης να αναζητήσουμε τον αριθμό μαζί με λέξεις όπως «απάτη», «αγγελία» ή «Marketplace».
Αν δεν εμφανιστεί κανένα αποτέλεσμα, αυτό δεν σημαίνει ότι ο πωλητής είναι αξιόπιστος. Αντίστοιχα, μια αρνητική αναφορά δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι είναι απατεώνας. Ελέγχουμε τι ακριβώς γράφεται, πότε δημοσιεύτηκε και αν υπάρχουν περισσότερες σχετικές αναφορές.
Ελέγχουμε το προφίλ του πωλητή
Πριν συμφωνήσουμε να αγοράσουμε κάτι, ας επισκεφτούμε το προφίλ του ανθρώπου που δημοσίευσε την αγγελία. Έχει φωτογραφίες και παλαιότερες δημοσιεύσεις; Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι ο λογαριασμός χρησιμοποιείται κανονικά; Έχει ανεβάσει και άλλες αγγελίες; Διαθέτει αξιολογήσεις από προηγούμενες συναλλαγές;
Ένα ολοκαίνουργιο προφίλ, χωρίς καμία δραστηριότητα, με δεκάδες ακριβά προϊόντα σε εξευτελιστικές τιμές, είναι ένας λόγος να κάνουμε περισσότερους ελέγχους. Το ίδιο ισχύει όταν βλέπουμε διαφορετικά ονόματα στις αγγελίες ή φωτογραφίες που δεν φαίνεται να έχουν καμία σχέση μεταξύ τους.
Προσοχή, όμως: ένα παλιό προφίλ με πολλές φωτογραφίες και φίλους δεν αποτελεί εγγύηση. Οι απατεώνες μπορούν να χρησιμοποιούν κλεμμένες φωτογραφίες, ψεύτικους λογαριασμούς ή ακόμη και πραγματικά προφίλ που έχουν παραβιαστεί.
Αν κάτι μας φαίνεται παράξενο, μπορούμε να αναζητήσουμε το όνομα του πωλητή στο Google, σε συνδυασμό με το τηλέφωνό του ή άλλες δημόσιες πληροφορίες που ο ίδιος έχει δώσει. Δεν χρειάζεται να αναζητούμε ιδιωτικά στοιχεία ή να δημοσιοποιούμε προσωπικές πληροφορίες κάποιου. Σκοπός είναι να ελέγξουμε τη συναλλαγή, όχι να εκθέσουμε έναν άνθρωπο.
Μήπως οι φωτογραφίες είναι κλεμμένες;
Ένα ακόμη χρήσιμο εργαλείο είναι το Google Lens. Μπορούμε να αποθηκεύσουμε μια φωτογραφία της αγγελίας και να κάνουμε αναζήτηση με βάση την εικόνα.
Αν ανακαλύψουμε ότι η ίδια φωτογραφία εμφανίζεται σε πολλές διαφορετικές αγγελίες, σε άλλες χώρες ή σε μια παλαιότερη καταχώριση με διαφορετικό πωλητή, καλό είναι να ζητήσουμε περισσότερες εξηγήσεις.
Μπορούμε επίσης να ζητήσουμε από τον πωλητή να μας στείλει μια καινούργια φωτογραφία του προϊόντος από συγκεκριμένη γωνία ή ένα σύντομο βίντεο που να δείχνει ότι λειτουργεί. Ούτε αυτό αποτελεί απόλυτη εγγύηση, αλλά είναι ένας επιπλέον έλεγχος.
Μιλάμε και στο τηλέφωνο
Αν πρόκειται να αγοράσουμε ένα ακριβό προϊόν, μια τηλεφωνική συνομιλία μπορεί να μας βοηθήσει να λύσουμε απορίες. Ρωτάμε για την κατάσταση του αντικειμένου, τον λόγο πώλησης, την απόδειξη αγοράς και τον τρόπο παράδοσης.
Δεν θεωρούμε κάποιον απατεώνα επειδή δεν θέλει να δώσει το προσωπικό του τηλέφωνο. Αν όμως αποφεύγει κάθε ουσιαστική ερώτηση, αλλά επιμένει να του στείλουμε αμέσως χρήματα, καλύτερα να μην προχωρήσουμε.
Οι απάτες που στοχεύουν τους πωλητές
Μέχρι εδώ μιλήσαμε κυρίως για τους κινδύνους που αντιμετωπίζει ένας αγοραστής. Τι γίνεται όμως όταν είμαστε εμείς που θέλουμε να πουλήσουμε κάτι;
«Θα σου στείλω εταιρεία ταχυμεταφορών»
Ανεβάζουμε μια αγγελία και σχεδόν αμέσως εμφανίζεται κάποιος που θέλει να αγοράσει το προϊόν. Δεν διαπραγματεύεται την τιμή και μας ενημερώνει ότι θα αναλάβει ο ίδιος την αποστολή μέσω μιας εταιρείας ταχυμεταφορών.
Λίγο αργότερα μάς στέλνει έναν σύνδεσμο, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να τον ανοίξουμε για να εισπράξουμε τα χρήματά μας. Η ιστοσελίδα μπορεί να μοιάζει με εκείνη μιας γνωστής εταιρείας μεταφορών ή μιας τράπεζας, όμως στην πραγματικότητα έχει δημιουργηθεί για να υποκλέψει τα στοιχεία μας.
Δεν ανοίγουμε άγνωστους συνδέσμους και δεν πληκτρολογούμε τραπεζικά στοιχεία σε ιστοσελίδες στις οποίες μας παραπέμπει κάποιος μέσω Messenger ή SMS. Η Ελληνική Αστυνομία προειδοποιεί ειδικά για την υποκλοπή τραπεζικών στοιχείων στο πλαίσιο διαδικτυακών αγοραπωλησιών.
«Σου έστειλα τα χρήματα, κοίτα την απόδειξη»
Μια άλλη συνηθισμένη μέθοδος είναι η πλαστή απόδειξη πληρωμής. Ο υποτιθέμενος αγοραστής μάς στέλνει ένα στιγμιότυπο οθόνης που δείχνει ότι έχει καταθέσει το συμφωνημένο ποσό και στη συνέχεια μας πιέζει να του παραδώσουμε το προϊόν.
Μπορεί να μας πει ότι η μεταφορά θα εμφανιστεί στον λογαριασμό μας την επόμενη εργάσιμη ημέρα ή ότι υπάρχει καθυστέρηση λόγω διαφορετικών τραπεζών.
Δεν βασιζόμαστε σε μια φωτογραφία. Μπαίνουμε στη δική μας τραπεζική εφαρμογή και επιβεβαιώνουμε ότι τα χρήματα έχουν πράγματι πιστωθεί και είναι διαθέσιμα. Αν έχουμε αμφιβολίες, επικοινωνούμε με την τράπεζά μας πριν παραδώσουμε οτιδήποτε. Η συγκεκριμένη μέθοδος έχει καταγραφεί σε υποθέσεις που έχει ερευνήσει η Αστυνομία.
«Έκανα λάθος και σου έστειλα περισσότερα»
Ο αγοραστής μάς ενημερώνει ότι, αντί για 150 ευρώ, έστειλε κατά λάθος πχ 1.500 και ζητά να του επιστρέψουμε αμέσως τη διαφορά. Για να μας πείσει, στέλνει ένα πλαστό αποδεικτικό μεταφοράς χρημάτων.
Αν τον πιστέψουμε, κινδυνεύουμε να στείλουμε δικά μας χρήματα χωρίς να έχουμε εισπράξει τίποτα. Αν διαπιστώσουμε οποιαδήποτε ασυνήθιστη συναλλαγή, επικοινωνούμε πρώτα με την τράπεζά μας και δεν επιστρέφουμε χρήματα σε λογαριασμό που μας υποδεικνύει ένας άγνωστος.
Πραγματικές υποθέσεις: Όταν μια διαδικτυακή αγγελία κατέληξε σε απάτη
Οι παραπάνω μέθοδοι δεν είναι υποθετικά σενάρια. Η Ελληνική Αστυνομία έχει ερευνήσει αρκετές υποθέσεις με θύματα ανθρώπους που προσπάθησαν να αγοράσουν προϊόντα μέσω διαδικτυακών αγγελιών.
Τα περιστατικά που ακολουθούν αφορούν αγγελίες στο διαδίκτυο ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι επίσημες ανακοινώσεις δεν επιβεβαιώνουν ότι όλα πραγματοποιήθηκαν ειδικά μέσω του Facebook Marketplace, ωστόσο παρουσιάζουν κινδύνους που συναντάμε και σε αυτή την πλατφόρμα.
Έδωσε 500 ευρώ για μοτοσικλέτα και οι πωλητές εξαφανίστηκαν
Τον Μάιο του 2026, η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε την εξιχνίαση υπόθεσης απάτης μέσω αγγελίας πώλησης μοτοσικλέτας. Ο ενδιαφερόμενος αγοραστής συναντήθηκε στο Βαρθολομιό Ηλείας με έναν άνδρα που παρουσιάστηκε ως εκπρόσωπος του πωλητή, είδε τη μοτοσικλέτα και κατέβαλε προκαταβολή 500 ευρώ.
Πλήρωσε 790 ευρώ για κινητό που δεν παρέλαβε ποτέ
Τον Φεβρουάριο του 2024, ένας άνδρας στην Ηγουμενίτσα κατέβαλε 790 ευρώ ως προκαταβολή για κινητό τηλέφωνο που είχε εντοπίσει σε διαδικτυακή αγγελία.
Σύμφωνα με την Αστυνομία, ο κατηγορούμενος τού έστειλε πλαστό παραστατικό αποστολής δέματος και πλαστή απόδειξη ηλεκτρονικής συναλλαγής, χωρίς τελικά να αποστείλει το κινητό. Για την υπόθεση σχηματίστηκε δικογραφία για απάτη και πλαστογραφία
Διαβάστε την επίσημη ανακοίνωση της Ελληνικής Αστυνομίας (16/02/2024)
Ψεύτικες αγγελίες αυτοκινήτων και αγροτικών μηχανημάτων
Τον Ιούνιο του 2024, η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε ότι διακρίβωσε τη δράση εγκληματικής οργάνωσης που, μεταξύ άλλων, αναρτούσε εικονικές αγγελίες σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, προσφέροντας αυτοκίνητα και αγροτικά μηχανήματα σε δελεαστικές τιμές.
Όταν κάποιος ενδιαφερόταν, οι δράστες ζητούσαν προκαταβολή για να κρατήσουν δήθεν το όχημα και στη συνέχεια διέκοπταν την επικοινωνία. Η υπόθεση περιλάμβανε και άλλες μεθόδους εξαπάτησης.
Διαβάστε την επίσημη ανακοίνωση της Ελληνικής Αστυνομίας
Οι υποθέσεις αυτές μάς θυμίζουν κάτι σημαντικό, μια πειστική αγγελία, μια προσωπική συνάντηση ή ένα φαινομενικά επίσημο αποδεικτικό δεν αρκούν από μόνα τους για να μας προστατεύσουν.
Τι πρέπει να προσέχουμε πριν ολοκληρώσουμε μια συναλλαγή;
Όταν αγοράζουμε ένα μεταχειρισμένο προϊόν, καλό είναι να το δούμε από κοντά και, αν είναι δυνατόν, να ελέγξουμε ότι λειτουργεί σωστά. Προτιμάμε ένα πολυσύχναστο μέρος για τη συνάντηση και αποφεύγουμε να πηγαίνουμε μόνοι μας σε απομονωμένες περιοχές για να αγοράσουμε κάποιο ακριβό αντικείμενο.
Για αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, ζητάμε να δούμε τα απαραίτητα έγγραφα και φροντίζουμε να προηγηθεί τεχνικός έλεγχος. Αν πρόκειται να μεταφέρουμε χρήματα σε τραπεζικό λογαριασμό, ελέγχουμε ότι τα στοιχεία του δικαιούχου συμφωνούν με εκείνα του ανθρώπου με τον οποίο συναλλασσόμαστε.
Αν η αγορά γίνεται από απόσταση, προτιμάμε τρόπους πληρωμής που παρέχουν πραγματική προστασία αγοραστή, όπου αυτή είναι διαθέσιμη, και διαβάζουμε προσεκτικά τους σχετικούς όρους. Δεν θεωρούμε ότι κάθε ηλεκτρονική μεταφορά ή πληρωμή σε ιδιώτη καλύπτεται σε περίπτωση απάτης.
Και φυσικά, αν ο πωλητής μάς πιέζει να πληρώσουμε αμέσως, αρνείται να απαντήσει σε απλές ερωτήσεις ή αλλάζει συνεχώς όσα έχουμε συμφωνήσει, δεν υπάρχει λόγος να συνεχίσουμε τη συναλλαγή.
Τι κάνουμε αν έχουμε ήδη πέσει θύμα απάτης;
Αν έχουμε στείλει χρήματα ή αποκαλύψει τραπεζικά στοιχεία, επικοινωνούμε αμέσως με την τράπεζά μας. Εξηγούμε τι συνέβη και ζητάμε να μας ενημερώσει για τις διαθέσιμες ενέργειες προστασίας, την πιθανή ανάκληση ή αμφισβήτηση της συναλλαγής και την ανάγκη αντικατάστασης της κάρτας μας.
Δεν διαγράφουμε τις συνομιλίες, ακόμη κι αν ο απατεώνας μάς έχει αποκλείσει. Κρατάμε στιγμιότυπα οθόνης από την αγγελία, το προφίλ, τα μηνύματα, τους τηλεφωνικούς αριθμούς, τους συνδέσμους και τις αποδείξεις πληρωμής. Όλα αυτά μπορεί να φανούν χρήσιμα στην καταγγελία μας.
Στη συνέχεια αναφέρουμε την ύποπτη αγγελία και το προφίλ στο Facebook και απευθυνόμαστε στην Αστυνομία ή στη Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος, καλώντας στο 11188. Αν έχουμε δώσει κωδικούς πρόσβασης, τους αλλάζουμε αμέσως από ασφαλή συσκευή και ενεργοποιούμε την επαλήθευση δύο παραγόντων. Η Ελληνική Αστυνομία συνιστά να αναφέρονται ακόμη και οι απόπειρες εξαπάτησης.
Αντί για επίλογο
Το Facebook Marketplace μπορεί να μας βοηθήσει να βρούμε πραγματικές ευκαιρίες ή να πουλήσουμε πράγματα που δεν χρειαζόμαστε. Δεν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε κάθε αγγελία ή κάθε άνθρωπο που μας στέλνει μήνυμα, αλλά ούτε και να εμπιστευόμαστε κάποιον μόνο και μόνο επειδή έχει ένα κανονικό προφίλ, μας έδωσε το τηλέφωνό του ή μας μίλησε ευγενικά.
Πριν στείλουμε χρήματα, ας αφιερώσουμε λίγα λεπτά για να αναζητήσουμε τον αριθμό του στο Google, να ελέγξουμε το προφίλ του, να δούμε τις υπόλοιπες αγγελίες του και να διασταυρώσουμε όσα μας λέει. Μπορεί να μη βρούμε τίποτα ύποπτο, μπορεί όμως να ανακαλύψουμε κάτι που θα μας κάνει να ξανασκεφτούμε την αγορά.
Γιατί καμία ευκαιρία δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε να αξίζει να χάσουμε τα χρήματά μας από μια βιαστική απόφαση.
Αποποίηση ευθύνης
Το Safer-Internet.gr αποτελεί ανεξάρτητη ενημερωτική πρωτοβουλία, με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την ασφαλή χρήση του διαδικτύου.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Οι πληροφορίες και οι συμβουλές που περιλαμβάνει αποσκοπούν στο να βοηθήσουν τους αναγνώστες να αναγνωρίζουν πιθανές διαδικτυακές απάτες και να προστατεύονται κατά τις ηλεκτρονικές αγοραπωλησίες.
Τα πραγματικά περιστατικά που αναφέρονται στο άρθρο βασίζονται σε δημοσιευμένες ανακοινώσεις της Ελληνικής Αστυνομίας, με ενεργούς συνδέσμους προς τις αντίστοιχες πηγές. Οι υποθέσεις αυτές αφορούν διαδικτυακές αγγελίες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλες πραγματοποιήθηκαν μέσω του Facebook Marketplace.
Το Safer-Internet.gr δεν έχει καμία επίσημη σχέση ή συνεργασία με το Facebook ή τη Meta, δεν συμμετέχει στις αγοραπωλησίες που πραγματοποιούνται μέσω του Marketplace και δεν αναλαμβάνει ευθύνη για τυχόν οικονομικές απώλειες που προκύπτουν από αυτές.
Οι συμβουλές του άρθρου έχουν σκοπό να σας βοηθήσουν να αναγνωρίζετε και να αποφεύγετε πιθανές απάτες, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν απόλυτη προστασία. Αν πέσετε θύμα απάτης, επικοινωνήστε αμέσως με την τράπεζά σας και τις αρμόδιες αρχές. Το Safer-Internet.gr παρέχει ενημέρωση και δεν συμμετέχει στις αγοραπωλησίες των αναγνωστών του.
Σε περίπτωση που κάποιος υποψιάζεται ότι έχει πέσει θύμα απάτης, συνιστάται να επικοινωνήσει άμεσα με την τράπεζά του και να απευθυνθεί στις αρμόδιες αστυνομικές αρχές ή στη Δίωξη Ηλεκτρονικού εγκλήματος, καλώντας στο 11188.
