Πόσες φορές έχεις δει στο Facebook φωτογραφίες από άρρωστα παιδάκια ή αναρτήσεις με θρησκευτικά μηνύματα που σου λένε: «Γράψε “Αμήν” για να γίνει το θαύμα»;
ΜΠΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ TIKTOK ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΣΤΟ VIBER!
Το Safer-Internet.Gr είναι πλέον και στο Viber, για πιο άμεση ενημέρωση, συμβουλές και προειδοποιήσεις για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου.
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
Του Ευτύχιου Αστανάστα Διαχειριστή του safer-internet.gr
Πόσες φορές έχει τύχει να σκρολάρεις στην αρχική σου σελίδα στο Facebook και να πεταχτεί μπροστά σου η φωτογραφία ενός παιδιού μέσα σε ένα κρεβάτι νοσοκομείου, γεμάτο καλώδια, ή μια εικόνα με τον Χριστό και την Παναγία που γράφει: «Στάσου για λίγο, μην προσπεράσεις. Αυτή η ευλογία είναι για σένα. Γράψε “Αμήν” για να γίνει το θαύμα και κάνε κοινή χρήση αν έχεις καρδιά»;
Η πρώτη σου κίνηση, επειδή είσαι άνθρωπος, πονάς και νιώθεις συμπόνια, είναι να σταματήσεις. Ίσως μάλιστα εκείνη τη στιγμή να περνάς κι εσύ μια δύσκολη φάση στη ζωή σου και να έχεις ανάγκη από μια ελπίδα. Έτσι, αφήνεις μια ευχή, πατάς ένα like ή μοιράζεσαι την ανάρτηση.
Όμως, πρέπει να μάθεις την πλήρη και σκληρή αλήθεια: πίσω από αυτά τα γεμάτα συναίσθημα λόγια και τις σπαρακτικές εικόνες, δεν κρύβεται κανένας καλός σκοπός, καμία χριστιανική αγάπη και καμία φιλανθρωπία. Κρύβεται μια πολύ καλά οργανωμένη ψηφιακή απάτη που έχει έναν και μοναδικό στόχο: το κυνικό οικονομικό κέρδος στην πλάτη της πίστης και του πόνου σου.
Η «Παγίδα της Περιέργειας»: Πώς οι ψεύτικοι γρίφοι στο TikTok κερδίζουν τα σχόλιά σου
Από το 2013 που βρίσκομαι καθημερινά στην πρώτη γραμμή, κυνηγώντας τις διαδικτυακές παγίδες, τα fake news και το ψηφιακό έγκλημα, έχω δει αμέτρητα κόλπα. Έχω δει απατεώνες να κλέβουν τραπεζικούς κωδικούς, να στήνουν ψεύτικα e-shops και να παραπλανούν τον κόσμο με χίλιους δυο τρόπους.
Αυτό το συγκεκριμένο κόλπο όμως, το λεγόμενο Like-Farming (δηλαδή το να «καλλιεργείς» και να μαζεύεις likes με το ζόρι), είναι ό,τι πιο σιχαμερό υπάρχει στο ίντερνετ. Κι αυτό γιατί δεν στοχεύει στην απλή απροσεξία σου, αλλά χτυπάει κατευθείαν στην ψυχή σου, εκμεταλλευόμενο την ευαισθησία σου για τα παιδιά και τον σεβασμό σου προς τη θρησκεία.
Πώς στήνεται η «μηχανή» της χειραγώγησης
Οι επιτήδευοι που τρέχουν αυτές τις σελίδες δεν λειτουργούν στην τύχη. Ακολουθούν ένα πολύ συγκεκριμένο και καλοκουρδισμένο πλάνο για να πιάνουν τον κόσμο κορόιδο:
Κλέβουν φωτογραφίες από το εξωτερικό: Ψάχνουν σε ξένα site, blogs, μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή παλιές ειδήσεις και κλέβουν φωτογραφίες πραγματικών παιδιών που έδωσαν μάχη σε νοσοκομεία της Αμερικής, της Ευρώπης ή της Ασίας πριν από χρόνια. Πολλά από αυτά τα παιδάκια έχουν γίνει πλέον καλά, όμως οι απατεώνες ανακυκλώνουν τις φωτογραφίες τους σαν αναλώσιμο υλικό. Η φτιαχτές εικόνες απο AI
Τους δίνουν ελληνικά ονόματα: Για να σε αγγίξει το θέμα και να νιώσεις ότι η ιστορία διαδραματίζεται στη γειτονιά σου, «βαφτίζουν» το παιδί της φωτογραφίας. Ξαφνικά, ένα άγνωστο παιδάκι από το εξωτερικό παρουσιάζεται ως «ο μικρός Κωστάκης» ή «η μικρή Μαρία» από την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη που δήθεν «χειρουργείται τώρα και κανείς δεν του δίνει σημασία».
Φτιάχνουν ψεύτικα βίντεο με υπολογιστή: Δεν κάθονται καν να ψάξουν για αληθινές ιστορίες. Όπως φαίνεται πεντακάθαρα στην παρακάτω εικόνα από τη σελίδα με το όνομα «…….», οι τύποι παίρνουν τυχαία πλάνα (όπως ένα πλοίο που φτάνει σε ένα λιμάνι) και γράφουν από πάνω: «Μην κλαις για την κατάσταση που περνάς αυτή τη στιγμή. Ο Θεός έχει το καλύτερο σχέδιο για σένα. Γράψε «Αμήν» και το θαύμα θα συμβεί».
Η παγίδα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI): Αν παρατηρήσεις πολύ προσεκτικά το βίντεο στην εικόνα, πάνω αριστερά υπάρχει ένα αμυδρό watermark που προδίδει τη χρήση εργαλείων δημιουργίας AI (όπως το ElevenLabs). Αυτό σημαίνει ότι οι διαχειριστές δεν είναι καν κάποιοι πιστοί άνθρωποι ή κάποια ενορία, αλλά επιτήδειοι που παράγουν αυτόματα, μαζικά βίντεο με το πάτημα ενός κουμπιού για να έχουν περιεχόμενο στο λεπτό.
Το αποτέλεσμα; Όπως βλέπουμε να συμβαίνει καθημερινά σε τέτοιες αναρτήσεις στην οθόνη μας, μέσα σε ελάχιστο χρόνο αυτά τα εντελώς κατασκευασμένα βίντεο καταφέρνουν να μαζέψουν εκατοντάδες likes και δεκάδες σχόλια. Άνθρωποι κάθε ηλικίας γράφουν «Αμήν» με την ψυχή τους, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι εκείνη τη στιγμή πέφτουν σε μια καλοστημένη παγίδα.
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό που ο περισσότερος κόσμος αγνοεί: Όλη αυτή η ιστορία με τα «Αμήν» γίνεται για να αποκτήσει η σελίδα τεράστια αξία και μετά μπορεί να πουληθεί για αρκετά λεφτά.
Σημερα στο Facebook, αν φτιάξεις μια καινούργια σελίδα για μια επιχείρηση, ένα blog ή ένα clickbait site, ο αλγόριθμος την κρατάει «θαμμένη». Για να μαζέψεις κόσμο από το μηδέν, πρέπει να πληρώσεις αρκετά ευρώ σε διαφημίσεις.
Έτσι λοιπόν, οι απατεώνες βρήκαν το κόλπο:
Το φούσκωμα με τα «Αμήν»: Στήνουν τη σελίδα, ανεβάζουν τα άρρωστα παιδάκια και τις προσευχές, και περιμένουν τον κόσμο να σχολιάσει. Όσο πιο πολλά σχόλια με «Αμήν» γράφει ο κόσμος, τόσο ο αλγόριθμος του Facebook προωθεί τη σελίδα και τη γεμίζει με χιλιάδες followers. Αυτή η τεράστια αλληλεπίδραση (Engagement) είναι που δίνει στη σελίδα εμπορική αξία.
Η πώληση στη μαύρη αγορά: Μόλις η σελίδα «φουσκώσει» και μαζέψει π.χ. 50.000 ή 100.000 ακόλουθους, ο απατεώνας τη βγάζει στο σφυρί. Σε ξένα forums και ιστοσελίδες, όπως το EpicNPC, το FameSwap, το Swapd.co, Flippa.com γίνεται κανονικό εμπόριο και παζάρι με έτοιμες σελίδες, οι οποίες πιάνουν από μερικές εκατοντάδες μέχρι και χιλιάδες ευρώ.
Η μεταμόρφωση: Μόλις ο αγοραστής πληρώσει, γίνεται διαχειριστής. Αλλάζει αμέσως το όνομα της σελίδας , σβήνει τα άρρωστα παιδάκια για να μην καρφωθεί, και αρχίζει να σου σερβίρει διαφημίσεις, ψεύτικες ειδήσεις και προϊόντα.
Σου έχει τύχει ποτέ να βλέπεις στην αρχική σου σελίδα αναρτήσεις από σελίδες που είσαι απόλυτα σίγουρος ότι ποτέ δεν ακολούθησες; Δεν τρελάθηκες. Απλώς, η σελίδα που κάποτε της χάρισες ένα «Αμήν» επειδή συγκινήθηκες, πουλήθηκε και μεταμορφώθηκε σε κάτι άλλο για να βγάζουν κάποιοι λεφτά από τα δικά σου κλικ.
Γιατί είναι δύσκολο να τους κλείσεις το «μαγαζί»;
Ας είμαστε ειλικρινείς: Το να εξαφανιστούν αυτές οι απάτες από τη μια μέρα στην άλλη είναι σχεδόν αδύνατο. Ακόμα κι αν εσύ προσπεράσεις την ανάρτηση, ο ψηφιακός αναλφαβητισμός είναι το μεγαλύτερο όπλο των απατεώνων. Πάντα θα υπάρχουν χιλιάδες άλλοι χρήστες, συχνά μεγαλύτερης ηλικίας, γιαγιάδες και παππούδες, ή άνθρωποι που δεν γνωρίζουν πώς λειτουργεί το ίντερνετ, που θα βλέπουν το άρρωστο παιδάκι, θα ραγίζει η καρδιά τους και θα πατάνε like.
Οι απατεώνες ποντάρουν ακριβώς σε αυτή την άγνοια. Γι’ αυτό το όπλο μας δεν είναι μόνο η δική μας αδιαφορία, αλλά η ενημέρωση.
Τι μπορείς να κάνεις πρακτικά:
Μην τους δίνεις δύναμη: Μην πατάς LIKE, μην σχολιάσεις, μην κάνεις κοινή χρήση.
Κάνε Αναφορά (Report): Πάτα στις τρεις τελείες πάνω δεξιά στην ανάρτηση και δήλωσε την ως «Απάτη».
Μίλα στους δικούς σου ανθρώπους: Αν δεις τη μητέρα σου, τον πατέρα σου ή κάποιον θείο σου να σχολιάζει «Αμήν» σε τέτοιες σελίδες, μην τους μαλώσεις. Εξήγησέ τους ήσυχα τι κρύβεται από πίσω. Δείξε τους ότι με αυτόν τον τρόπο δεν βοηθάνε το παιδάκι, αλλά κάνουν πλούσιο έναν απατεώνα.
- Το Flippa εμφανίζει δημόσιες αγγελίες για λογαριασμούς/σελίδες κοινωνικών δικτύων. Σε μία από αυτές, αναφέρεται πακέτο με Facebook page & group, Instagram, TikTok, YouTube και ιστοσελίδα, 4.000.000 ενεργούς ακολούθους/συνδρομητές, μηνιαίο κέρδος 17.579 δολάρια και τιμή πώλησης 499.000 δολάρια, μειωμένη στα 474.050 δολάρια
- Σε άλλη δημόσια καταχώρηση του Flippa εμφανίζεται Facebook page με 232.000 ακολούθους, περίπου 400 δολάρια μηνιαίο έσοδο/465 δολάρια καθαρό κέρδος τον μήνα και τιμή πώλησης 65.000 δολάρια
- Στο SWAPD υπάρχουν δημόσιες ενότητες αγοραπωλησίας Facebook fanpages και groups, με αγγελίες για σελίδες 50.000, 240.000, 300.000+ και 358.000 ακολούθων, καθώς και πακέτα πολλών σελίδων
- Ακαδημαϊκή έρευνα του 2024 κατέγραψε 38.253 αγγελίες πώλησης λογαριασμών κοινωνικών δικτύων σε 11 διαδικτυακές αγορές, με συνολική διαφημιζόμενη αξία πάνω από 64 εκατομμύρια δολάρια.
- Σύμφωνα με το Business Insider, η Meta κατέθεσε αγωγές για υποθέσεις πώλησης Instagram λογαριασμών, ονομάτων χρήστη και σχετικών υπηρεσιών, με αναφερόμενες τιμές από 700 έως 50.000 δολάρια
Αν το καλοσκεφτείτε, ο πραγματικός, βαθύτερος λόγος που γίνονται όλα αυτά είναι απλός: να «υπνωτιστεί» ο αλγόριθμος του Facebook. Με το να μαζεύουν εκατοντάδες σχόλια, οι σελίδες αυτές αρχίζουν να ξεπηδούν σαν μανιτάρια στις αρχικές σελίδες όλο και περισσότερων χρηστών.
Μόλις οι ιδιοκτήτες της σελίδας πιάσουν τον στόχο τους, αρχίζουν αμέσως να ανεβάζουν διαφημίσεις, εκμεταλλευόμενοι την καλή πίστη και την άγνοια του κοινού προς δικό τους όφελος. Και μπορεί η λέξη «άγνοια» να ακούγεται κάπως βαριά στο αυτί, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα: το ίδιο το κοινό βοήθησε άθελά του στην ανάπτυξη της σελίδας. Μάλιστα, πολλές από αυτές τις αναρτήσεις σε σπρώχνουν απευθείας σε online πωλήσεις και ύποπτα e-shops.
Το κακό όμως δεν σταματά εκεί. Οι σύνδεσμοι των διαφημίσεων που δημοσιεύονται φτάνουν πολύ πιο μακριά από τους αρχικούς ακόλουθους της σελίδας. Ξέρετε πώς πάει: ο φίλος του φίλου θα το δει, θα το πατήσει, και πάει λέγοντας. Όλοι αυτοί μπορούν να κάνουν ένα φαινομενικά αθώο κλικ και ο έξυπνος ιδιοκτήτης λαμβάνει την προμήθειά του.
Και μακάρι το πρόβλημα να ήταν μόνο η προμήθεια. Το πραγματικά επικίνδυνο, που το έχουμε δει να συμβαίνει αμέτρητες φορές, είναι ότι τέτοιες σελίδες άγνωστης προέλευσης με τεράστια επισκεψιμότητα συχνά γίνονται «βαποράκια» για να μοιράσουν malware (κακόβουλο λογισμικό) στους υπολογιστές και τα κινητά μας.
Γι’ αυτό, οι χρήστες του Facebook θα πρέπει να είναι πάρα πολύ επιλεκτικοί που δινουν τα like τους.
Η πραγματική πίστη, η προσευχή και η αλληλεγγύη προς τον συνάνθρωπο είναι εσωτερική ανάγκη και σπουδαία πράξη ζωής. Είναι η αθόρυβη βοήθεια σε έναν γείτονα, η στήριξη σε έναν επίσημο, αναγνωρισμένο φιλανθρωπικό φορέα, η έμπρακτη αγάπη εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Όλα αυτά γίνονται με ανοιχτή καρδιά στην καθημερινότητά μας, δεν χρειάζονται τα likes, τα σχόλια και τα share στο Facebook. Ας σταματήσουμε να γινόμαστε τα αθώα πιόνια τους. Μην τους χαρίζεις το «Αμήν» σου.
