Το παρόν άρθρο αποτελεί έναν ολοκληρωμένο οδηγό προστασίας από το Safer-Internet.gr.
Βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα και επίσημα διεθνή στατιστικά, ενώ ενσωματώνει και αξιοποιεί κείμενα από παλαιότερο έργο που δημιουργήθηκε και επιμελήθηκε από τη Στέλλα Φλωρά, Διευθύντρια εξετάσεων TFLF του Πανεπιστημίου της Λιέγης στην Ελλάδα. Η ίδια διατελεί ως υπεύθυνη τύπου της ομάδας «Watchdogs – Παιδί και Διαδίκτυο», ενώ είναι ενεργό μέλος της διεθνούς συμμαχίας WeProtect Global Alliance, η οποία επικεντρώνεται σταθερά στην ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση των τοπικών κοινωνιών πάνω σε κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας του διαδικτύου.
ΜΠΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΗΝ ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ TIKTOK ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΣΤΟ VIBER!
Το Safer-Internet.Gr είναι πλέον και στο Viber, για πιο άμεση ενημέρωση, συμβουλές και προειδοποιήσεις για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου.
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
Τι είναι το Romance / Confidence Scam;
Με απλά λόγια, το Romance Scam (ή Απάτη Εμπιστοσύνης) είναι η δημοφιλέστερη διαδικτυακή απάτη που στόχο έχει να αποσπάσει χρήματα από τα απανταχού θύματα πατώντας πάνω στην ανάγκη του ανθρώπου για συντροφικότητα.
Με απλά λόγια, είναι η πιο ύπουλη διαδικτυακή απάτη που κυκλοφορεί εκεί έξω. Στόχος της είναι να αδειάσει τις τσέπες των θυμάτων, πατώντας πάνω στην πιο βαθιά ανθρώπινη ανάγκη: τη συντροφικότητα και την αγάπη.
Οι επαγγελματίες του είδους (romance scammers) δεν σε κλέβουν από την πρώτη μέρα. Παίζουν με το συναίσθημά σου, κερδίζουν με το ζόρι την εμπιστοσύνη σου και στο τέλος σε οδηγούν στην οικονομική καταστροφή. Τα θύματα δεν είναι «αφελή»· προέρχονται από κάθε κοινωνική, μορφωτική και οικονομική τάξη. Το μόνο κοινό που έχουν είναι ότι έτυχε να νιώθουν μόνοι εκείνη την περίοδο. Σύμφωνα με τον επίσημο οδηγό του FBI για τα Romance Scams, αυτή η απάτη προκαλεί τις μεγαλύτερες οικονομικές ζημιές από οποιοδήποτε άλλο έγκλημα στο ίντερνετ.
Τα Επίσημα Στατιστικά Σοκάρουν
Οι αριθμοί είναι τρομακτικοί, αλλά στην πραγματικότητα είναι η κορυφή του παγόβουνου, αφού τα περισσότερα θύματα δεν το λένε πουθενά από ντροπή.
- ΗΠΑ (FBI): Είναι με διαφορά η πιο κερδοφόρα απάτη. Μέσα σε ένα μόνο έτος, οι επίσημες καταγγελίες δείχνουν ετήσιες απώλειες που ξεπερνούν σταθερά το 1 δισεκατομμύριο δολάρια
- Αυστραλία & Μεγάλη Βρετανία: Δεκάδες εκατομμύρια δολάρια κάνουν φτερά κάθε χρόνο σύμφωνα με την ειδική σελίδα του Scamwatch για τις απάτες γνωριμιών, ενώ οι καταγγελίες στην επίσημη βρετανική υπηρεσία Action Fraud φτάνουν τις χιλιάδες κάθε χρόνο και σκεφτείτε ότι αυτοί, είναι μόνο όσοι τολμούν να το πουν, γιατί οι περισσότεροι κλείνονται στον εαυτό τους από ντροπή.
- ΗΠΑ – μόνο στο δεύτερο εξάμηνο 2014 καταγγέλθηκαν στις αρχές απώλειες 82 εκατομμυρίων δολαρίων,
- Αυστραλία – 29 εκατομμύρια δολάρια το 2014
- Ηνωμένο Βασίλειο- 230.000 θύματα έκαναν καταγγελία στις αρχές.
- Ελλάδα (Η εμπειρία του Safer-Internet.gr): Στη σελίδα μας έχουν φτάσει αρκετοί άνθρωποι ζητώντας απεγνωσμένα βοήθεια. Τα ποσά που μας έχουν αναφέρει οι ίδιοι οι χρήστες μας ζαλίζουν: ξεκινούν από 10.000 ευρώ και σε πρόσφατα περιστατικά ξεπέρασαν τα 20.000 ευρώ, χρήματα που έδωσαν πιστεύοντας ότι βοηθούν τον άνθρωπό τους.
Βήμα προς Βήμα: Πώς Στήνουν την Παγίδα και σε Χειραγωγούν
Οι scammers δεν λειτουργούν στην τύχη. Ακολουθούν ένα συγκεκριμένο, μελετημένο σχέδιο για να σου πάρουν το μυαλό πριν σου πάρουν τα λεφτά:
Βήμα 1: Το «Δόλωμα» και η Κίνηση Αράχνης
Δημιουργούν προφίλ σε σελίδες/εφαρμογές γνωριμιών ή κοινωνικής δικτύωσης με πλαστά στοιχεία και συνήθως κλεμμένες φωτογραφίες.
- Αν ψάχνεις άνδρα: Θα εμφανιστεί ως πετυχημένος, μορφωμένος, αλλά με μια τραγική ιστορία (π.χ. χήρος με μικρό παιδί). Η πιο κλασική παγίδα είναι ο «Αμερικανός στρατιωτικός» ή βετεράνος που υπηρετεί σε ειρηνευτική αποστολή στο εξωτερικό.
- Αν ψάχνεις γυναίκα: Θα είναι πανέμορφη, ευαίσθητη και θα δηλώνει ότι ψάχνει τον άνδρα της ζωής της.
Μόλις τους δεχτείς στα κοινωνικά δίκτυα, λειτουργούν σαν αράχνη: στέλνουν αμέσως αιτήματα στους δικούς σου φίλους για να φαίνονται «έμπιστοι» και να λες «έλα, αφού τον έχει κι ο τάδε φίλος μου».
Βήμα 2: Βομβαρδισμός Αγάπης
Από τις πρώτες κιόλας μέρες, σου δείχνουν έναν έρωτα που όμοιό του δεν έχεις ξαναζήσει. Σου στέλνουν ασταμάτητα μηνύματα, σου λένε ότι είσαι το πεπρωμένο τους, ότι σε σκεφτόντουσαν όλη μέρα και ανακατεύουν συνεχώς τον Θεό και τη θρησκεία για να δείξουν ότι είναι καλοί άνθρωποι. Μπορεί ακόμα να σου στείλουν λουλούδια ή αρκουδάκια (κυρίως για να σιγουρέψουν τη διεύθυνσή σου).
Βήμα 3: Το Λιώσιμο στο Chat (Μήνες Ψυχολογικής Χειραγώγησης)
Εδώ είναι το κλειδί. Δεν θα σου ζητήσουν λεφτά αμέσως. Μιλάνε μαζί σου για εβδομάδες, μήνες, ακόμα και χρόνια. Μαθαίνουν τα πάντα για σένα, τις αδυναμίες σου, τα προβλήματά σου. Γίνονται το στήριγμά σου, ο άνθρωπος που σου κρατάει συντροφιά κάθε βράδυ. Χτίζουν μια τόσο δυνατή σχέση, που στο μυαλό σου θεωρείς ότι είστε κανονικό ζευγάρι.
Βήμα 4: Το «Σπάσιμο» της Κάμερας
Όταν ζητάς να τον/την δεις σε βιντεοκλήση, υπάρχει πάντα ένα εμπόδιο. «Το ίντερνετ στο στρατόπεδο είναι άθλιο», «έπεσε η σύνδεση», «χάλασε η κάμερα». Αν ανοίξουν κάμερα, θα είναι για 2-3 δευτερόλεπτα, με μια εικόνα που κολλάει (κλεμμένο βίντεο) και μετά θα κλείσει.
Οι Συνηθισμένες Δικαιολογίες που Επιστρατεύουν
Όταν ο απατεώνας σιγουρευτεί ότι το θύμα έχει δεθεί συναισθηματικά, αρχίζει το «μάδημα». Οι δικαιολογίες που χρησιμοποιούν είναι συγκεκριμένες, πατάνε στο φιλότιμο και κλιμακώνονται σταδιακά:
- Έκτακτη ασθένεια ή ατύχημα: Σου λένε ότι έπαθαν ένα σοβαρό τροχαίο ή ότι το παιδί τους μπήκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο και δεν έχουν να πληρώσουν τα ιατρικά έξοδα.
- Επιχειρηματικές δυσκολίες: Αν παρουσιάζονται ως εύποροι επιχειρηματίες, ξαφνικά «παγώνουν» οι λογαριασμοί τους ή κολλάει μια μεγάλη επένδυση και χρειάζονται επειγόντως ρευστό.
- Μπλεξίματα με το νόμο: Σου λένε ότι τους συνέλαβαν ή τους κρατάνε κάπου. Φυσικά, ο «έρωτάς» σου δεν φταίει ποτέ, είναι πάντα το αθώο θύμα μιας απίστευτης παρεξήγησης και χρειάζεται λεφτά για δικηγόρους ή εγγύηση.
- Χρήματα για δίδακτρα: Αν το προφίλ παριστάνει κάποιον νεότερο σε ηλικία, εμφανίζεται η ανάγκη να πληρωθούν άμεσα τα δίδακτρα της σχολής για να μην τους αποβάλουν.
- Διάφορες απίθανες καταστάσεις: Από το ότι τους έκλεψαν την τσάντα με τα διαβατήρια, μέχρι το ότι έχουν εγκλωβιστεί σε μια ξένη χώρα χωρίς πρόσβαση σε e-banking.
- Χρήματα για βίζα ή εισιτήριο: Το τελικό και πιο μεγάλο κόλπο. Σου τάζουν ότι έρχονται επιτέλους στην Ελλάδα για να ζήσετε μαζί, αλλά σου ζητάνε να πληρώσεις εσύ τα έξοδα της βίζας, των χαρτιών ή των αεροπορικών εισιτηρίων. Μόλις στείλεις αυτά τα λεφτά, πάντα θα προκύψει μια νέα «τραγωδία» στον δρόμο για το αεροδρόμιο, ώστε να σου ζητήσουν κι άλλα.
5. Ποιοι Κρύβονται Πίσω από την Οθόνη;
Δεν μιλάς με τον γοητευτικό αξιωματικό της φωτογραφίας. Μιλάς με οργανωμένες συμμορίες (κυρίως από τη Νιγηρία, τη Γκάνα, τη Ρωσία ή τις Φιλιππίνες) που δουλεύουν σε βάρδιες 24 ώρες το 24ωρο. Γι’ αυτό μερικές φορές ο «έρωτάς» σου μπορεί να ξεχάσει τι είπατε χθες ή να σε πει με άλλο όνομα — απλά εκείνη την ώρα έχει αλλάξει η βάρδια του scammer και μιλάς με άλλον!
6. Πού Πάνε τα Λεφτά και Γιατί Είναι Αδύνατο να τους Βρεις;
Όταν το θύμα καταλάβει την απάτη, η πρώτη ερώτηση είναι πάντα η ίδια: «Μπορεί η αστυνομία να τους βρει και να πάρω τα λεφτά μου πίσω;». Δυστυχώς, η πραγματικότητα είναι πολύ σκληρή.
- Η διαδρομή του χρήματος: Οι απατεώνες δεν σου δίνουν ποτέ κανονικό τραπεζικό λογαριασμό που συνδέεται με το όνομά τους. Ζητάνε λεφτά μέσω υπηρεσιών γρήγορης μεταφοράς (Western Union, MoneyGram), μέσω προπληρωμένων καρτών ή, ακόμα συχνότερα, σε κρυπτονομίσματα (Bitcoin). Αυτά τα λεφτά «πετάνε» σε χώρες της Αφρικής ή της Ασίας μέσα σε λίγα λεπτά και γίνονται αμέσως μετρητά.
- Ψεύτικα ψηφιακά ίχνη: Οι scammers χρησιμοποιούν ειδικά προγράμματα (VPN) για να κρύβουν την πραγματική τους τοποθεσία. Μπορεί το προφίλ τους να λέει ότι είναι στο Τέξας, το VPN να δείχνει ότι εκπέμπουν από τη Γερμανία, αλλά στην πραγματικότητα να κάθονται σε ένα ίντερνετ καφέ στη Νιγηρία.
- Το νομικό αδιέξοδο: Ακόμα κι αν η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος εντοπίσει την IP τους, οι χώρες από τις οποίες δρουν συνήθως δεν συνεργάζονται με τις ευρωπαϊκές ή τις αμερικανικές αρχές. Δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο για να γίνει σύλληψη ή να ζητηθούν στοιχεία.
7. Το προφίλ των απατεώνων
- Αδέσμευτος άνδρας ή γυναίκα
- Οι άνδρες είναι συνήθως υψηλής μορφώσεως και αποκαταστημένοι οικονομικά (αρχικά διότι μετά τους συμβαίνουν όλες οι καταστροφές)
- Οι γυναίκες είναι όμορφες και ευάλωτες
- Πολλές φορές έχουν μικρά παιδιά αλλά έχασαν τραγικά τη σύζυγο.
- Πολλές φορές είναι αξιωματικοί του Αμερικάνικου στρατού ή βετεράνοι
- Πολλές φορές είναι Αμερικάνοι, Εγγλέζοι, Αυστραλοί κλπ αλλά βρίσκονται στην Ασία, τη Ρωσία ή την Αφρική για δουλειά ή επίσκεψη.
- Είναι ευαίσθητοι, συναισθηματικοί, θρήσκοι και ψάχνουν για δέσμευση και όχι εφήμερους έρωτες
- Είναι πρόθυμοι να έρθουν να σε βρουν ή να πας εσύ (όταν οι συνθήκες το ευνοούν, δηλαδή ποτέ)
- Δεν έχουν διεύθυνση στην πατρίδα τους που να μπορείς να επιβεβαιώσεις
- Δεν έχουν οικογένεια, φίλους, συναδέλφους για να απευθυνθούν για βοήθεια παρά μόνο εσένα (έναν άγνωστο από το διαδίκτυο)
Με απλά λόγια: Μόλις τα λεφτά φύγουν από τα χέρια σου, έχουν χαθεί για πάντα. Κανένας δεν μπορεί να τα φέρει πίσω.
8. Πώς να Αμυνθείς – Οδηγός Επιβίωσης
- Κάνε Google Image Search: Πάρε τη φωτογραφία του/της και ψάχ’ την στην αντίστροφη αναζήτηση των Google Images. Τις περισσότερες φορές θα δεις ότι η φωτογραφία ανήκει σε κάποιον άσχετο influencer ή πραγματικό στρατιώτη που δεν ξέρει τίποτα.
- Μην βάζεις αγνώστους στα Social: Αν σου στείλει ένας άγνωστος από το πουθενά στα κοινωνικά δίκτυα, μην τον δέχεσαι. Βάζεις σε κίνδυνο και τους φίλους σου.
- Δεν στέλνουμε ΠΟΤΕ χρήματα σε άνθρωπο που δεν έχουμε δει από κοντά, ό,τι κι αν συμβεί, όσο κι αν κλαίει, όσες υποσχέσεις κι αν δώσει. Αν ζητήσει λεφτά, μπλοκάρισμα αμέσως.
Μην αφήνεις τη μοναξιά να θολώνει την κρίση σου. Αν κάτι στο ίντερνετ φαίνεται υπερβολικά τέλειο για να είναι αληθινό, μάλλον δεν είναι.
9. Επίσημες Πηγές & Ιστοσελίδες Καταγγελιών
Για περισσότερες λεπτομέρειες, αναλύσεις, οδηγούς προστασίας και καταγγελίες, μπορείτε να επισκεφθείτε τους παρακάτω συνδέσμους που οδηγούν απευθείας στα σχετικά άρθρα των επίσημων φορέων:
Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (Cyber Alert): Η επίσημη πύλη της Ελληνικής Αστυνομίας για την ενημέρωση των πολιτών γύρω από τις διαδικτυακές απάτες και τις μεθόδους προστασίας: Cyber Alert – Ελληνική Αστυνομία
Οδηγίες για το πώς μπορείτε να υποβάλετε επίσημη καταγγελία αν πέσετε θύμα απάτης στην Ελλάδα: Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη – Καταγγελίες
Μέσω gov.gr οι καταγγελίες στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος: Διαθέσιμες στο gov.gr ηλεκτρονικές καταγγελίες για εγκλήματα στον κυβερνοχώρο προς την Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας
United States Secret Service: Μυστική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών:
FBI – Οδηγός Απάτης: FBI Romance Scams & Confidence Scams Guide
Scamwatch Αυστραλίας – Συμβουλές: Scamwatch Dating & Romance Scams Advice
Action Fraud Μ. Βρετανίας – Ενημέρωση: Report Fraud
Google Images – Εργαλείο Αναζήτησης: Google Images Search Tool
Από τη μεριά μας, κάναμε το χρέος μας. Σου δώσαμε όλα τα όπλα, τις συμβουλές και τα επίσημα στοιχεία για να ξέρεις τι συμβαίνει εκεί έξω.
Η σελίδα μας προσφέρει καθαρά ενημερωτικό υλικό και προφανώς δεν φέρουμε καμία ευθύνη για τις προσωπικές επιλογές του καθενός, ούτε μπορούμε να ελέγξουμε τι κάνει ο καθένας πίσω από την οθόνη του.
Αν κάποιος, μετά από τόσες προειδοποιήσεις, επιμένει να εθελοτυφλεί και να στέλνει χιλιάδες ευρώ σε αγνώστους, τότε εκθέτει ο ίδιος τον εαυτό του σε τεράστιο κίνδυνο. Η μοναξιά είναι δύσκολο πράγμα, αλλά η οικονομική καταστροφή επειδή αρνούμαστε να δούμε την αλήθεια είναι ακόμα χειρότερη.
Η τελική ευθύνη ανήκει αποκλειστικά σε εσένα.
10. Σχετικά με τη Συντάκτρια του Αρχικού Κειμένου
Θα θέλαμε να εκφράσουμε τις ειλικρινείς ευχαριστίες μας στη Στέλλα Φλωρά για τη σημαντική συνεισφορά της και το πολύτιμο υλικό που μας παρείχε. Το έργο της αποτελεί για εμάς σταθερό σημείο αναφοράς και πηγή έμπνευσης στις προσπάθειές μας για την ενημέρωση και την προστασία των χρηστών στο διαδίκτυο.
11.Αξίζει να επισκεφτείτε και τα παρακάτω
Κυβερνογάτες : Οικογένεια και Ασφάλεια στο Διαδίκτυο
12. Παράδειγμα απο δημόσια ομαδα στο Facebook
Μην αφήνεις τα “θέλω” και τις ανάγκες σου να θολώνουν την κρίση σου. Πολλά από τα θύματα παραδέχτηκαν ότι έβλεπαν τα σημάδια αλλά είχαν τόσο μεγάλη ανάγκη για αγάπη, ήθελαν τόσο πολύ να είναι αληθινό όλο αυτό που τα αγνοούσαν.
Αξίζεις κάποιον που θα σε αγαπάει και θα σου στέλνει αρκουδάκια και που θα θέλει να διασχίσει ωκεανούς για να είναι μαζί σου. Απλώς βεβαιώσου ότι δεν είναι Νιγηριανός scammer.
